PlagScan, yüklenen metni web sayfaları, akademik yayınlar ve kurum içi belgelerle karşılaştırarak benzerlik raporu üreten, Almanya kökenli bir intihal tespit aracıdır. Özellikle Avrupa’daki üniversiteler, okullar ve kurumlar tarafından kullanılmış; 2020’de Urkund ile birleşerek Ouriginal markası altında yer almış, Ouriginal de daha sonra Turnitin bünyesine katılmıştır.
Bu yazıda PlagScan’in temel özelliklerini, raporunun nasıl okunduğunu, diğer araçlarla farklarını ve bugün bu araçla karşılaşırsanız nelere dikkat etmeniz gerektiğini adım adım açıklıyoruz.
PlagScan nedir ve kimler kullanır?
Araç, bireysel kullanıcılara ve kurumlara yönelik bir benzerlik denetim hizmeti olarak geliştirilmiştir. Kurumlar bu aracı öğrenci ödevlerini, tezleri ve kurum içi belgeleri kontrol etmek için kullanmıştır. Bireysel kullanıcılar ise kendi metinlerini teslimden önce ön kontrolden geçirmek için tercih etmiştir.
Aracın öne çıkan yanlarından biri, kurumların kendi belge havuzlarını oluşturabilmesidir. Böylece aynı kurumda daha önce teslim edilmiş belgelerle karşılaştırma yapılabilir. Bununla birlikte erişim biçimi ve özellikler, markanın geçirdiği birleşmeler nedeniyle zaman içinde değişmiştir.
PlagScan bugün hangi çatı altında?
PlagScan, 2020 yılında İsveç merkezli Urkund ile birleşti ve iki hizmet Ouriginal adı altında bir araya geldi. Ouriginal ise daha sonra Turnitin tarafından satın alındı. Bu nedenle bugün aracı eskisi gibi bağımsız bir ürün olarak bulmak zor olabilir.
Kurumunuz hâlâ bu altyapı üzerinden rapor istiyorsa, hangi sürümün ve hangi ayarların kullanıldığını doğrudan kurumunuzdan öğrenmeniz en doğrusudur. Ayrıca hizmetin güncel durumu hakkında en doğru bilgiyi sağlayıcının resmi sayfaları verir.
Öne çıkan özellikler
Kullanıcıların en sık öne çıkarılan özellikleri şunlardır:
- Çok kaynaklı karşılaştırma: Web sayfaları, akademik yayınlar ve kurum belgeleriyle tarama
- Kurum içi havuz: Kurumun kendi belgelerini karşılaştırma kaynağı olarak ekleyebilmesi
- Ayrıntılı rapor: Eşleşen bölümlerin kaynaklarıyla birlikte gösterilmesi
- Esnek ayarlar: Belgenin havuza eklenip eklenmeyeceğine dair seçenekler
- Entegrasyon: Bazı öğrenme yönetim sistemleriyle birlikte kullanılabilmesi
Bu özelliklerin kapsamı, kullanılan lisansa ve döneme göre farklılık gösterebilir. Örneğin kurum içi havuz yalnızca kurumsal hesaplarda anlamlıdır; bireysel bir kullanıcı için karşılaştırma büyük ölçüde web ve yayın kaynaklarıyla sınırlı kalır. Bu yüzden aynı aracın farklı hesaplarda farklı sonuçlar vermesi şaşırtıcı değildir.
Benzerlik raporu nasıl okunur?
Rapor genellikle toplam bir benzerlik yüzdesi ve eşleşen kaynakların listesiyle başlar. Ardından metin içinde eşleşen bölümler işaretlenir. Bu noktada yüzdeye odaklanmak yerine, eşleşmelerin hangi bölümlerden ve hangi kaynaklardan geldiğine bakmak gerekir.
Örneğin doğru atıf yapılmış bir alıntı ya da yaygın bir terim de eşleşme olarak görünebilir. Buna karşılık tek bir kaynaktan gelen uzun bir eşleşme, dikkatle incelenmesi gereken bir durumdur. Kısacası rapor bir karar değil, inceleme için bir yol haritasıdır.
Turnitin ile arasındaki farklar
Her iki araç da benzer bir mantıkla çalışır; ancak kaynak havuzları ve yaygınlıkları farklıdır. Aşağıdaki tablo genel bir özet sunar.
| Ölçüt | PlagScan | Turnitin |
|---|---|---|
| Köken | Almanya; sonra Ouriginal çatısı | ABD merkezli küresel hizmet |
| Yaygın kullanım | Avrupa kurumları | Dünya genelinde üniversiteler |
| Öğrenci çalışmaları deposu | Kurum havuzuna bağlı | Geniş küresel depo |
| Bugünkü durum | Turnitin bünyesine katılan Ouriginal altında | Bağımsız ana ürün |
| Resmi teslimde | Kurumun tercihine bağlı | Pek çok kurumda istenen rapor |
Görüldüğü gibi iki aracın sonuçları aynı metin için farklı çıkabilir. Bu yüzden teslim edeceğiniz kurumun hangi aracı esas aldığını bilmek önemlidir. Diğer seçeneklerle geniş bir karşılaştırma için Turnitin ve alternatifleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Kurumunuzun istediği raporu teslimden önce görün
Teslim edeceğiniz yerin kullandığı sisteme yakın bir rapor, düzeltmeleri doğru yerden başlatmanızı sağlar. Ayrıntılar için Turnitin intihal raporu sayfamızı inceleyebilir ya da WhatsApp üzerinden bize yazabilirsiniz. Belgenizin türüne ve kapsamına göre süreci birlikte planlar, ücreti bütçenize göre netleştiririz.
Kullanırken izlenecek adımlar
Kurumunuz Ouriginal altyapısı üzerinden kontrol yapıyorsa şu adımları izleyebilirsiniz:
- Kurumun ayarlarını öğrenin. Kaynakça ve alıntıların orana dahil edilip edilmediğini sorun.
- Belgenizi son hâline getirin. Taslakları gereksiz yere havuza eklememek için yalnızca son sürümü yükleyin.
- Raporu bölüm bölüm inceleyin. Yüksek eşleşmeli paragrafları not alın.
- Atıfları tamamlayın. Eksik kaynakları ekleyin ve kaynağa çok yakın ifadeleri kendi cümlelerinizle yeniden kurun.
- Düzeltilmiş sürümü yeniden kontrol edin. Değişikliklerin rapora nasıl yansıdığını görün.
Türkçe metinlerde dikkat edilecekler
PlagScan ağırlıklı olarak Avrupa kurumlarında kullanıldığı için Türkçe kaynak kapsamı, Türkiye’de yaygın kullanılan sistemlerle aynı olmayabilir. Bu durum özellikle Türkçe tezlerde ve ödevlerde önemlidir. Çünkü Türkçe yayımlanmış bir kaynakla eşleşme, kaynak havuzunda yer almıyorsa raporda görünmeyebilir.
Bu nedenle Türkçe bir çalışmayı kontrol ederken, kurumunuzun esas aldığı sistemin raporunu öncelikli görmek gerekir. Ayrıca rapor düşük bir oran gösterse bile atıflarınızı ve kaynakçanızı ayrıca kontrol etmeniz, gözden kaçan eksikleri yakalamanızı sağlar.
Öte yandan çeviri yoluyla aktarılan bölümler de çoğu araçta kolayca yakalanmaz. Yabancı dildeki bir kaynaktan yararlandıysanız, çevirdiğiniz her bölüm için özgün kaynağı belirtmeyi unutmayın.
Gizlilik ve belge havuzu
Benzerlik denetim araçlarında yüklenen belgenin bir havuza eklenip eklenmediği önemli bir konudur. Belge havuza eklenirse, aynı metni daha sonra yeniden yüklediğinizde kendi önceki sürümünüzle eşleşme görülebilir. Bu nedenle hangi ayarla yükleme yaptığınızı bilmek gerekir.
Ayrıca henüz teslim edilmemiş veya yayımlanmamış çalışmaların gizliliği her zaman önceliklidir. Bu yüzden belgenizi yalnızca gizlilik politikası açık ve güvenilir hizmetler üzerinden kontrol ettirmelisiniz.
Sonuç: PlagScan raporu ne zaman yeterli?
PlagScan, özellikle kurum içi havuz özelliğiyle uzun yıllar Avrupa’da tercih edilen bir araç olmuştur. Bugün ise Ouriginal üzerinden Turnitin çatısı altında yer aldığı için güncel durumu kurumunuzdan teyit etmeniz gerekir. Kurumunuz farklı bir sistemin raporunu istiyorsa, ön kontrolü de o sistemle yapmak en güvenli yoldur.
Sık sorulan sorular
PlagScan bireysel kullanıcılar için uygun mu?
Araç geçmişte bireysel kullanıcılara da hizmet vermiştir; ancak erişim biçimi birleşmelerden sonra değişmiştir. Güncel seçenekleri sağlayıcının resmi sayfasından kontrol etmeniz gerekir. Önemli bir teslim öncesinde ise kurumunuzun esas aldığı sistemin raporunu almak en güvenli yoldur.
Bu araç bugün hâlâ kullanılıyor mu?
PlagScan, Urkund ile birleşerek Ouriginal çatısı altına girdi; Ouriginal de daha sonra Turnitin bünyesine katıldı. Bazı kurumlar hâlâ bu altyapıyı kullanıyor olabilir; güncel durumu kurumunuzdan öğrenmeniz gerekir.
PlagScan ile Turnitin aynı oranı verir mi?
Genellikle vermez. Kaynak havuzları ve filtre ayarları farklı olduğu için aynı metin farklı oranlar alabilir.
Tez tesliminde bu rapor kabul edilir mi?
Bu, kurumunuzun yönergesine bağlıdır. Pek çok enstitü belirli bir sistemin raporunu ister; bu nedenle teslimden önce yönergeyi kontrol edin.
Yapay zekâ içeriğini de tespit eder mi?
Araç esas olarak bir benzerlik denetim aracıdır. Yapay zekâ yazım tespiti için farklı göstergeler kullanılır ve bu göstergelerin sonuçları olasılığa dayalıdır.
