Parafraz yapma, bir başkasının fikirlerini veya bulgularını kendi kelimelerinizle yeniden ifade etmek anlamına gelir. Bu teknik, intihalden kaçınmanın ve kendi akademik yazınızı zenginleştirmenin etkili yollarından biridir. Ancak, parafraz yaparken kaynak belirtmek hala gereklidir. Bu makalede, parafraz yapma tekniklerini ve doğru kaynak belirtme yöntemlerini inceleyeceğiz.
Parafraz Yapmanın Önemi
Parafraz yapma, orijinal metni tamamen kopyalamadan fikirleri yeniden ifade etmenize olanak tanır. Bu, kendi anlayışınızı ve analiz yeteneğinizi göstermenin yanı sıra, orijinal metnin anlamını koruyarak farklı bir perspektiften sunmanıza yardımcı olur.
Parafraz Yapma Teknikleri
- Anlamı Korumak: Orijinal metnin anlamını ve ana fikrini koruyarak cümleleri yeniden yazmak.
- Farklı Kelimeler Kullanmak: Orijinal metindeki anahtar kelimeleri farklı kelimelerle değiştirmek.
- Cümle Yapısını Değiştirmek: Orijinal cümlelerin yapısını değiştirmek, ancak anlamını bozmamak.
- Detayları Eklemek veya Çıkarmak: Orijinal metne ek detaylar eklemek veya bazı gereksiz detayları çıkarmak.
Örnekler
Orijinal Metin: “Bilimsel araştırmalar, öğrenme süreçlerinin bireysel farklılıklara bağlı olarak değiştiğini göstermektedir.”
Parafraz Yapılmış Metin: “Araştırmalar, insanların öğrenme süreçlerinin kişisel farklılıklarına göre değişiklik gösterdiğini ortaya koymaktadır.”
Doğru Kaynak Belirtme
Parafraz yaparken bile, orijinal kaynağı belirtmek önemlidir. Kaynak belirtme, okuyucunun orijinal kaynağa ulaşmasını sağlar ve akademik dürüstlüğü korur.
- APA Stili:
- Örnek: (Yazar, Yıl)
- Parafraz: Bilimsel çalışmalar, insanların öğrenme süreçlerinin bireysel farklılıklarına göre değiştiğini göstermektedir (Yazar, Yıl).
- MLA Stili:
- Örnek: (Yazarın Soyadı Sayfa Numarası)
- Parafraz: Bilimsel araştırmalar, bireysel farklılıkların öğrenme süreçlerini etkilediğini göstermektedir (Yazarın Soyadı Sayfa Numarası).
Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
- Kaynakların Doğruluğu: Parafraz yapılan bilginin kaynağının doğru ve güvenilir olması.
- Anlamın Korunması: Parafraz yaparken orijinal metnin anlamının bozulmaması.
- Tutarlılık: Seçilen kaynak belirtme stiline tutarlı bir şekilde bağlı kalmak.
Sonuç
Parafraz yapma ve doğru kaynak belirtme teknikleri, akademik yazımın temel becerilerindendir. Bu teknikler, intihalden kaçınmayı ve akademik dürüstlüğü korumayı sağlar. Parafraz yaparken dikkatli olmak ve her zaman kaynak belirtmek, akademik ve profesyonel itibarın korunması açısından önemlidir.
Parafrazda Sık Yapılan Hatalar
Parafraz, bir metnin anlamını koruyarak onu kendi cümlelerinizle yeniden ifade etmektir. Ancak uygulamada bazı hatalar parafrazı intihale yaklaştırır:
- Kelime değiştirme: Cümlenin yapısını aynen koruyup yalnızca birkaç kelimeyi eş anlamlısıyla değiştirmek gerçek bir parafraz değildir.
- Atıf vermemek: Kendi cümlelerinizle yazsanız bile fikir başkasına aitse kaynak göstermeniz gerekir.
- Anlamı bozmak: Özgün görünmek için yapılan aşırı değişiklikler, kaynağın söylediğini çarpıtabilir.
- Uzun bölümleri sırayla aktarmak: Bir kaynağın paragraflarını tek tek parafraz ederek art arda dizmek, metni o kaynağın özetine dönüştürür.
Adım Adım İyi Bir Parafraz
- Kaynak metni en az iki kez okuyun ve ana fikri tek cümleyle not edin.
- Kaynağı kapatın; notunuza bakarak fikri kendi anlatımınızla yazın.
- Yazdığınız metni kaynakla karşılaştırın: anlam korunmuş mu, yapı yeterince farklı mı?
- Teknik terimleri koruyun; bunlar değiştirilmemesi gereken alan dilinin parçasıdır.
- Metin içi atfı ekleyin ve kaynağı kaynakçaya yazın.
Parafraz, Özet ve Alıntı Ne Zaman Kullanılmalı?
Doğrudan alıntı, yazarın ifadesinin kendisi önemliyse (bir tanım, çarpıcı bir cümle, yasa metni) tercih edilir. Parafraz, belirli bir fikri ya da bulguyu ayrıntısıyla aktarmak istediğinizde kullanılır. Özet ise uzun bir bölümün veya bütün bir çalışmanın ana fikrini kısaca vermek için uygundur. İyi bir akademik metin bu üç yöntemi dengeli kullanır ve her birinin ardından yazarın kendi değerlendirmesine yer verir.
Kaynak Belirtirken Dikkat Edilecekler
Metin içi atıf ile kaynakça birbirini tam olarak karşılamalıdır. Aynı yazarın aynı yıl yayımlanmış iki çalışmasını kullanıyorsanız atıf stilinizin önerdiği biçimde (örneğin 2020a, 2020b) ayırın. İkincil kaynak kullanıyorsanız, yani bir fikri asıl kaynaktan değil onu aktaran başka bir çalışmadan öğrendiyseniz, bunu da belirtin. İnternet kaynaklarında bağlantı ve erişim tarihi eklemeyi unutmayın.
Bu teknikleri düzenli olarak uyguladığınızda hem benzerlik raporlarında daha temiz sonuçlar alır hem de metninizin akademik niteliğini artırırsınız.
Kısa Bir Uygulama Örneği
Kaynak: “Düzenli fiziksel aktivite, yetişkinlerde kaygı düzeyini azaltmada etkili bir yöntem olarak görülmektedir.”
Zayıf parafraz: “Düzenli fiziksel etkinlik, yetişkinlerde kaygı seviyesini düşürmede etkili bir yol olarak görülüyor.” Yapı aynı kalmış, yalnızca kelimeler değişmiştir.
Güçlü parafraz: “Yazar (Yıl), haftalık egzersiz alışkanlığı olan yetişkinlerin daha düşük kaygı düzeyi bildirdiğini belirtir.” Anlam korunmuş, cümle yeniden kurulmuş ve kaynak gösterilmiştir. Bunun ardından bu bulgunun kendi çalışmanızla ilişkisini tartışan bir cümle eklemek metni daha da güçlendirir.
